انفورماتیک داروسازی (Pharmacy Informatics) | تعریف، کاربردها و نقش در سلامت دیجیتال
داروخانه ها امروزه در اکثر کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه تقریباً در همه جنبه های کاریشان با فن آوری های مختلف درگیرند. معمولاً مشوق های دولتی با هدف بهبود کیفیت و مراقبت به صرفه تر از بیماران، سیستم های بهداشتی درمانی را به سمت پذیرش و کاربرد فن آوری اطلاعات سلامت سوق می دهد.
در واقع، انفورماتیک بر هر سه حوزه علوم پایه داروسازی (به عنوان مثال فارماکوگنومیک، شیمی دارویی، فارماکوکینتیک)، مدیریت و فن آوری دارویی (به عنوان مثال داروشناسی، اقتصاد دارو، طراحی مطالعات) و تجارب بالینی داروخانه (به عنوان مثال درمان شناسی، اطلاعات دارویی، تشخیص های پزشکی و مشاوره بیمار) تأثیر می گذارد.
انفورماتیک، مطالعه بهترین تجارب کاری در بکارگیری فن آوری های مناسب به منظور اداره، اشاعه و فهم اطلاعات است. انفورماتیک داروسازی در خصوص زیرگروهی از علم انفورماتیک بحث می کند که به داروخانه و امور دارویی مربوط است.
انفورماتیک پزشکی به محاذاتی که سیستم های بهداشتی درمانی برای اداره داده ها، ارتباطات، پشتیبانی تصمیم و نهایتاً بهبود مراقبت از بیمار بیشتر متکی به فن آوری اطلاعات گردید اهمیت بیشتری یافته است. انجمن انفورماتیک پزشکی آمریکا (AMIA) این رشته را اینگونه تعریف می کند: «استفاده از فن آوری و علم اطلاعات برای بسط و گسترش دانش پزشکی و بهبود کیفیت مراقبت و ارتقاء عملکرد سیستم سلامت» . بطور کلی انفورماتیک پزشکی یک حوزه علمی به سرعت در حال توسعه است که در خصوص منابع، ابزار، تجهیزات و روش های فرموله شده بهینه سازی اداره ،ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات بیومدیکال برای حل مشکلات و تصمیم گیری های مقتضی در این حوزه بحث می کند.
با کنار هم قراردادن این تعاریف مختلف می توان انفورماتیک داروسازی (Pharmacy Informatics) را جزئی مهم از انفورماتیک پزشکی دانست که داروسازان و تکنیسین های داروخانه ها با استفاده از دانش سیستم های اطلاعاتی و تجویزات دارویی، فرایندهایی را در امر مراقبت از بیماران بکار گیرند که این اطمینان حاصل شود که فن آوری های جدید منجر به استفاده مؤثرتر و ایمن تر دارو توسط بیماران گردد که اصطلاحاً متضمن کامپیوتری کردن امور داروخانه هاست. البته داروسازان نه تنها نیاز دارند که شناخت کافی از سیستم های کامپیوتری مورد استفاده شان داشته باشند بلکه بایستی سیستم های وسیعتری از جمله سیستم های یکپارچه بیمارستانی و اتوماسیون های محیطی که به این سیستم های متصلند را نیز به قدر کافی بشناسند.
مدل کاری ما برای انفورماتیک داروسازی بر اساس این ایده استوار است که داروسازان بایستی از مهارت های فن آوری و اطلاعات خود برای ادغام و یکپارچه سازی اطلاعاتی که در خصوص داروها دارند با اطلاعات مرتبط با مقولات بیمار که از منابع مختلف حاصل شده است به منظور دستیابی به یک مراقبت بیمار محور استفاده نمایند.
اطلاعات درباره داروها مشتمل است بر مقالات و نوشته های علمی و آکادمیک و منابع اطلاعاتی الکترونیک، بیمارستان و سیستم های اطلاعاتی دارویی، فارماکوکینتیک و فارماکوگنومیک و اطلاعات مرتبط با بیمار عبارتند از امنیت داروها، پرونده الکترونیک پزشکی، سیستم های پشتیبان تصمیم و تجارب مربوط به پزشکی مبتنی بر شواهد.
مهارتهایی که برای بکار گیری این دانش در مراقبت بیمار - محور مورد نیاز هستند شامل مهارتهای جستجوی وب و مقالات، فهم پایگاه های داده و تعاریف و فرهنگ لغات کنترل شده به منظور تعاملات بین سیستمی و امکان جستجوی بهینه در پایگاه های داده مشابه است. علاوه بر آن داروسازان نیاز دارند بدانند چگونه می توانند به اطلاعات پزشکی کامیوتری شده در پایگاه های داده مختلف دسترسی یابند و بدانند چگونه از این بانک های اطلاعاتی می توانند در راستای افزایش بهره وری در کار خود بیشترین استفاده را نمایند. بایستی اجزا و عناصر و نیز عملکردهای مورد نیاز برای ساختن سیستم های مؤثر و کارامد را بشناسند. همه این مهارتهای اطلاعات و فن آوری بایستی پزشک داروساز را کمک نماید تا واضحاً بتواند تصویر پیچیده مدیریت داروها را برای هر بیمار بخصوص ببیند و بهترین تصمیمات ممکن را برایش بگیرد.